Μεσαιωνικό χωριό · Νότια Χίος
Μεστά
Ένα πέτρινο χωριό-κάστρο, όπου ο χρόνος κυλάει πιο αργά.
Ιστορία
Ένα χωριό χτισμένο για να προστατεύει
Τα Μεστά βρίσκονται στη νοτιοδυτική άκρη του νησιού, 35 περίπου χιλιόμετρα μακριά από τη Χώρα και μόλις 4 από τη θάλασσα. Χτίστηκαν πιθανότατα τον 12ο αιώνα, στα βυζαντινά χρόνια, μακριά από την ακτή, για να προφυλάσσονται από τους πειρατές.
Κάθε σπίτι στηρίζεται στο διπλανό του και όλα μαζί σχηματίζουν έναν ενιαίο πέτρινο περίβολο: το ίδιο το χωριό είναι το κάστρο. Στα χρόνια της γενουατικής κυριαρχίας (1346–1566) η οχύρωση ενισχύθηκε και πήρε τη μορφή που βλέπουμε ακόμα σήμερα.
Χρονολόγιο
Τα Μεστά μέσα στους αιώνες
Το χωριό χαράχτηκε σε σχήμα πενταγώνου. Τα εξωτερικά σπίτια, κολλητά το ένα στο άλλο, δεν έχουν σχεδόν κανένα άνοιγμα προς τα έξω και λειτουργούν σαν τείχος, ενώ μέσα στο χωριό οδηγούσαν μόνο δύο πύλες. Στο κέντρο υψωνόταν ένας στρογγυλός αμυντικός πύργος.
12ος αι.
Στα βυζαντινά χρόνια το χωριό χτίζεται στην ενδοχώρα, μακριά από τα μάτια των πειρατών που έπλεαν κατά μήκος της ακτής.
1346–1566
Οι Γενουάτες κρατούν το αποκλειστικό εμπόριο της μαστίχας και, για να προστατέψουν τον πολύτιμο θησαυρό, ενισχύουν τις οχυρώσεις των μαστιχοχωριών.
1412
Χτίζεται ο Παλαιός Ταξιάρχης, η παλαιότερη εκκλησία του χωριού: μια μονόκλιτη θολωτή βασιλική, που αργότερα μεγάλωσε και έγινε δίκλιτη.
1566
Η Χίος περνά στους Οθωμανούς. Η μαστίχα γίνεται περιζήτητη στην αυλή του σουλτάνου, και ακόμη και η κλοπή μιας μικρής ποσότητας τιμωρείται αυστηρά.
1822
Στην καταστροφή της Χίου, τα μαστιχοχώρια υποφέρουν λιγότερο από το υπόλοιπο νησί, επειδή η μαστίχα τους είναι πολύτιμη για τους Οθωμανούς.
1833
Ο Παλαιός Ταξιάρχης αποκτά το ξυλόγλυπτο τέμπλο του, σκαλισμένο στο χέρι με θέματα της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Θεωρείται από τα ωραιότερα δείγματα της χιώτικης ξυλογλυπτικής.
1868
Στη θέση του παλιού κεντρικού πύργου ολοκληρώνεται ο Μεγάλος Ταξιάρχης, μία από τις μεγαλύτερες εκκλησίες της Χίου. Η «δόξα» περνά πια στον νέο ναό, που κρατά στο τέμπλο του δύο εικόνες των Ταξιαρχών από τον Παλαιό Ταξιάρχη.
Σήμερα
Ο οικισμός είναι χαρακτηρισμένος διατηρητέος, και η μαστίχα καλλιεργείται ακόμη στα χωράφια γύρω από το χωριό, όπως και πριν από αιώνες.
Περίπατος
Ο λαβύρινθος των σοκακιών
Μόλις περάσετε μέσα, τα καλντερίμια στρίβουν, χωρίζονται και ξανασμίγουν κάτω από θολωτές καμάρες. Ο λαβύρινθος δεν είναι τυχαίος: σχεδιάστηκε για να μπερδεύει όποιον έμπαινε απρόσκλητος.
Για εσάς σήμερα είναι μια πρόσκληση να χαθείτε χωρίς βιασύνη και να ανακαλύψετε μια μικρή αυλή γεμάτη γλάστρες, μια πόρτα βαμμένη σε έντονο χρώμα ή μια γάτα που λιάζεται στο κατώφλι.
Μια λεπτομέρεια που αξίζει
Τα σκαλίσματα πάνω από τις πόρτες
Καθώς περπατάτε στα σοκάκια, σηκώστε το βλέμμα πάνω από τις εξώπορτες. Σε πολλά σπίτια το πέτρινο ανώφλι δεν είναι απλώς ένα δοκάρι: φέρει σκαλισμένα σύμβολα, ανάγλυφες παραστάσεις ή επιγραφές.
Η συνήθεια να σκαλίζεται κάτι πάνω από την είσοδο ήρθε στη Χίο με τους Γενουάτες, που χάραζαν τα οικόσημα των οικογενειών τους στα ανώφλια (14ος–16ος αιώνας). Τον 19ο αιώνα την υιοθέτησαν και οι απλές οικογένειες των χωριών: με λαϊκά ανάγλυφα, προστατευτικά σύμβολα και επιγραφές σημάδευαν το σπίτι τους και κατέγραφαν στην πέτρα την προκοπή της οικογένειας.
Κάθε ανώφλι είναι μια μικρή υπογραφή στην πέτρα, από ανθρώπους που έζησαν εδώ πριν από εμάς.
Παράδοση
Στην καρδιά των μαστιχοχωριών
Τα Μεστά ανήκουν στα μαστιχοχώρια, τα χωριά του νότου όπου, μοναδικά σε όλο τον κόσμο, το σχίνο δίνει τη μαστίχα Χίου. Η παραδοσιακή γνώση για το πώς καλλιεργείται η μαστίχα έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ανθρωπότητας.
Το καλοκαίρι, στα χωράφια γύρω από το χωριό, θα δείτε τους παραγωγούς να «κεντούν» τα δέντρα και να μαζεύουν με υπομονή τα πολύτιμα «δάκρυα».
Η καρδιά του χωριού
Η πλατεία και οι εκκλησίες
Κάποια στιγμή όλα τα σοκάκια σάς οδηγούν στην κεντρική πλατεία, εκεί όπου χτυπάει η καρδιά του χωριού. Εκεί υψώνεται ο ναός του Μεγάλου Ταξιάρχη, ενώ ο Παλαιός Ταξιάρχης κρύβει ένα περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο.
Καθίστε για έναν καφέ στην πλατεία και αφήστε το απόγευμα να περάσει όπως περνούσε πάντα εδώ: με κουβέντα, ησυχία και ένα φως που χρυσίζει πάνω στην πέτρα.
Εξορμήσεις
Γύρω από τα Μεστά
Από τα Μεστά μπορείτε εύκολα να γνωρίσετε τα γειτονικά μαστιχοχώρια, όπως το Πυργί με τα χαρακτηριστικά ασπρόμαυρα «ξυστά» στις προσόψεις και τους Ολύμπους, καθώς και τις παραλίες της νοτιοδυτικής ακτής. Το μικρό λιμάνι των Μεστών απέχει λίγα μόλις λεπτά με το αυτοκίνητο.
Μείνετε μέσα στο χωριό
Στο Parakathi μένετε μέσα στον μεσαιωνικό οικισμό. Ανοίγετε την πόρτα σας και είστε ήδη στα σοκάκια των Μεστών.
'/%3E%3C/svg%3E){kind=small}
